على محمدى خراسانى

72

شرح مكاسب (فارسى)

گويا كسى مىپرسد : شما چگونه حكم به جواز بيع خون پاك كرديد در حالى كه طبق روايت ابى يحيى الواسطى « 1 » [ به صورت مرفوعه نقل شده يعنى سلسلهء سند از واسطى تا امام ( ع ) برداشته شده است لذا مرفوعهء واسطى نام گرفته ] كه بيانگر ؛ قصه‌اى است چنين آمده كه روزى على ( ع ) از بازار قصابها عبور مىكردند ، خطاب به آنان فرمودند : بيع هفت چيز از گوسفند حرام است : 1 - خون [ و استثناء نكردند كه پاك يا نجس . ] 2 - غدد [ جمع غدّه است يعنى گرههاى مدوّر و گردى كه در سراسر بدن حيوان هست و شبيه فندق است . ] 3 - گوشهاى دل . 4 - سپرز و . . . كه بقيهء آن را در كتاب فروع كافى جلد 6 ص 253 حديث دوّم بايد مطالعه كرد . حال اين روايت بطور مطلق از بيع دم نهى كرده است ، چگونه شما بيع خون پاك را تجويز كرديد ؟ شيخ ره مىفرمايد : به قرينهء وحدت سياق كه ساير فرازهاى حديث مثل آلت حيوان ، بيضتين آن و . . . اكلش حرام شده مىگوييم : خون هم اكلش حرام است . اگر بيع به اين منظور باشد بلااشكال حرام است چرا كه در نوع ثانى از انواع پنجگانهء مكاسب محرّمه خواهد آمد كه چيز حلال را هم اگر به قصد انتفاعات حرام بفروشند بيع حرام است مثل بيع العنب لاجل ان يعمله خمرا ، او الخشب لاجل ان يعمله صليبا او صنما و . . . و نه‌تنها حرمت تكليفى دارد بلكه باطل است و فساد وضعى هم دارد كما سيأتى . پس اكل دم حرام شده و بيع به اين منظور حرام است .

--> ( 1 ) وسائل الشيعه ج 14 ص 359 باب 31 حديث 2 .